Wstęp do koordynacji scen intymnych WR/R/WstKSI
Zajęcia adresowane są do osób studiujących reżyserię, które w swojej pracy zawodowej będą stawiać zadania aktorom i aktorkom w scenach intymnych — często bez dostępu do koordynatora/ki scen intymnych. Celem nie jest wykształcenie koordynatorów/ek, ale wyposażenie przyszłych reżyserów/ek w podstawowe narzędzia do bezpiecznego prowadzenia tego procesu.
Perspektywa reżyserska jest tu kluczowa: reżyser/ka jest osobą władzy w procesie twórczym — rozumienie dynamiki władzy, mechanizmów konformizmu i stanu gotowości aktorów jest warunkiem wstępnym do świadomego i etycznego prowadzenia scen intymnych. Zajęcia kształcą tę świadomość zarówno przez wiedzę (Stanley Milgram, Salomon Ash, KSI, 5 filarów), jak i przez doświadczenie własne (Circle Game, Poczekaj, ćwiczenie w trójkach).
Program oparty jest na metodologii Chelsea Pace (Staging Sex) oraz pięciu filarach KSI: świadomej zgodzie, komunikacji, kontekście, choreografii i zamknięciu. Zajęcia realizowane są w dwóch czterogodzinnych blokach — każdy blok łączy teorię z natychmiastowym zastosowaniem praktycznym.
Koordynatorzy przedmiotu
godziny zajęć kształtujących umiejętności praktyczne (liczbowo)
ECTS przypisane do zajęć kształtujących umiejętności praktyczne (liczbowo)
Efekty kształcenia
Symbol Efekt uczenia się — osoba studiująca: Odniesienie do kierunku
KSI_W01 zna definicję sceny intymnej i jej kategorii; rozumie różnicę między intymnością a seksualnością; zna podstawowe pojęcia z seksuologii (podniecenie, tożsamość płciowa, popęd seksualny, orientacja psychoseksualna) K_W07 K_W08
KSI_W02 zna pięć filarów KSI (świadoma zgoda, komunikacja, kontekst, choreografia, zamknięcie) i rozumie ich wzajemne zależności jako systemu narzędzi pracy twórczej K_W07 K_W08
KSI_W03 rozumie mechanizmy psychologiczne wpływające na aktora/aktorkę w procesie twórczym: dynamikę władzy, stan gotowości (standby), konformizm grupowy (Ash), posłuszeństwo wobec autorytetu (Milgram) — i ich konsekwencje dla pracy reżyserskiej K_W07
KSI_W04 zna techniki i narzędzia choreografii scen intymnych: 10 składników choreografii, terminologię faz stosunku, język celu postaci jako podstawę rozmowy o scenie K_W08
KSI_U01 potrafi przeprowadzić rozmowę z aktorem/ką o scenie intymnej przy użyciu narzędzi KSI: komunikatu JA, parafrazy, terminologii seksuologicznej i języka celu postaci K_U09 K_U15 K_U17
KSI_U02 rozpoznaje poziom napięcia emocjonalnego w grupie i u aktora/aktorki przy użyciu skali 0–10; zna i potrafi zastosować techniki regulacji napięcia w próbie K_U17
KSI_U03 potrafi stosować świadomą zgodę (wzór K+O/N) jako zasadę organizującą pracę z aktorem/ką nad sceną intymną; stosuje słowo bezpieczeństwa i rozumie jego funkcję K_U17 K_K10
KSI_U04 potrafi formułować zadania aktorskie dla scen intymnych przez CEL postaci i kontekst dramaturgiczny, nie przez opis czynności fizycznych K_U09 K_U15
KSI_K01 jest gotowa/gotów do stosowania języka, technik, narzędzi i procedur świadomej zgody w praktyce reżyserskiej — zarówno w warunkach szkolnych, jak i zawodowych K_K10
KSI_K02 rozumie i przyjmuje odpowiedzialność reżysera/ki za tworzenie bezpiecznych warunków pracy dla aktorów i aktorek w scenach intymnych; potrafi przeciwdziałać negatywnym napięciom wynikającym z dynamiki władzy K_K04 K_K10
KSI_K03 jest gotowa/gotów do inicjowania i prowadzenia rozmów o granicach i potrzebach w procesie twórczym; traktuje świadomą zgodę jako zasadę współpracy, nie jednorazową procedurę K_K08 K_K10
Kryteria oceniania
Forma zaliczenia: Zaliczenie bez oceny
Warunek zaliczenia: Obecność i aktywny udział w obu spotkaniach (niedopuszczalna nieobecność na więcej niż 1 spotkaniu)
Kryterium 1 (50%): Obecność na zajęciach
Kryterium 2 (50%): Aktywny udział w ćwiczeniach i omówieniach, w tym w ćwiczeniu w trójkach z Kartami Scen
Nieobecność: Wymaga zaliczenia na zasadach ustalonych indywidualnie z prowadzącymi
Literatura
Literatura podstawowa
• Chelsea Pace, Laura Rikard, Seks na scenie. Najlepsze praktyki, techniki i narzędzia koordynacji scen intymnych w teatrze, przeł. Piotr Sut, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza, Warszawa 2024 — Wprowadzenie, s. 31–52; Reżyserowanie scen intymnych, s. 127–143.
• Koordynacja scen intymnych. Skrzynka z narzędziami, red. Agata Adamiecka, Małgorzata Jabłońska, Katarzyna Waligóra, Izabela Zawadzka, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza, Warszawa 2024 — rozdziały: Katarzyna Waligóra, „Bez wiedzy i rozmowy czuliśmy się jak w horrorze", s. 47–68; Alexis Black, Tina M. Newhauser, Filary koordynacji scen intymnych, s. 69–79.
• Eliot Aronson, Joshua Aronson, Człowiek — istota społeczna, PWN, Warszawa 2020 — rozdział Konformizm, s. 108–146.
• Marshall B. Rosenberg, Porozumienie bez przemocy, przeł. Marta Markocka-Pepol, Michał Kłobukowski, Czarna Owca, Warszawa 2016.
Materiały filmowe (do obejrzenia samodzielnie przed zajęciami lub po)
• Eksperyment Milgrama: https://youtu.be/2YdBVgEApRI
• Eksperyment Asha: https://youtu.be/hS_F__RU1nI
• Eksperyment więzienny Zimbardo: https://www.prisonexp.org/polish
• Eksperyment Rosenthala (Efekt Pigmaliona): https://youtu.be/vk-q9UVHJjA
• Film Części intymne, reż. Kristy Guevara-Flanagan, 2022.