Współczesne życie teatralne 1 WOT/M/WspZTr1-Z

„Współczesne życie teatralne” to przedmiot szczególny, obecny w planie zajęć wszystkich roczników obu etapów nauczania na kierunku Wiedzy o Teatrze. Jest to tzw. „przedmiot sztafetowy”, co oznacza, że na każdym roku prowadzi go inna osoba. Zakres zagadnień do pewnego stopnia ustalany jest w porozumieniu ze studiującymi na początku każdego semestru. Programowa elastyczność jest funkcją przypisanej temu przedmiotowi roli konsekwentnego, każdorocznego „nasłuchu” na dynamicznie zmieniający się w czasie krajobraz teatru, a wspólnym fundamentem zajęć dla każdego rocznika jest mocne zorientowanie na ważne, bieżące wydarzenia, zjawiska i zagadnienia z pola współczesnego teatru i sztuk performatywnych – takie, które nie doczekały się jeszcze podręcznikowych opracowań, nie weszły do akademickiego dyskursu, a jednak mają istotny wpływ na kształt współczesnego życia teatralnego, rozumianego jako zestaw zjawisk o charakterze artystycznym, instytucjonalnym, a także społeczno-politycznym.

Ogólny zakres zagadnień dla przedmiotu „Współczesne życie teatralne”:
- bieżące premiery teatralne w polskim teatrze;
- najważniejsze przedstawienia najnowszego teatru europejskiego;
- najważniejsze polskie i europejskie festiwale teatralne;
- funkcjonowanie współczesnych instytucji teatralnych i zachodzące w nich zmiany;
- nowe zawody we współczesnym polskim teatrze i sztukach performatywnych;
- najważniejsze polskie konkursy dramaturgiczne - teksty, autorzy, trendy w najnowszej polskiej dramaturgii;
- inne istotne wydarzenia kształtujące bieżący pejzaż polskiego życia teatralnego;

Umiejętności i wiedza wynikające z uczestnictwa w zajęciach:
- umiejętność analizy strukturalnej najnowszych przedstawień teatralnych, budowania dla nich kontekstów, a także umieszczania nowych spektakli współczesnych polskich twórców teatralnych w szerszym planie historyczno-teatralnym oraz społeczno-politycznym;
- pogłębione rozumienie zjawisk artystycznych, instytucjonalnych oraz społeczno-politycznych kształtujących współczesny teatr polski i europejski;
- pogłębione rozumienie funkcjonowania współczesnych instytucji teatralnych oraz specyfiki nowych zawodów teatralnych;
- wiedza dotycząca bieżących wydarzeń teatralnych w kraju i za granicą, a także nawyk śledzenia bieżących wydarzeń teatralnych w kraju i za granicą;
- wiedza dotycząca najistotniejszych zjawisk we współczesnym teatrze polskim oraz europejskim;
- wiedza dotycząca najważniejszych polskich oraz eurpejskich festiwali teatralnych, a także polskich konkursów dramaturgicznych;

W cyklu 2025/26-Z:

„Współczesne życie teatralne” dla pierwszego roku studiów drugiego stopnia WoTu w roku akademickim 2025/26 to zajęcia poświęcone przeglądowi ważnych, bieżących wydarzeń budujacych pejzaż najnowszego teatru w Polsce, ułożone w następujące, przeplatające się ze sobą bloki tematyczne:

1) konkursy dramaturgiczne: analiza wyników trzech ważnych polskich konkursów dramaturgicznych (tj. gdyńskiej nagrody dramaturgicznej, nagrody dramaturgicznej im. tadeusza różewicza, narracji nieobecnych) pod kątem tematów, osób autorskich, a także trendów w najnowszej polskiej literaturze teatralnej;

2) najnowsze premiery w warszawskich teatrach: analiza nowych przedstawień z różnych warszawskich teatrów (wybranych wspólnie z osobami studiującymi na początku semestru) połączona z próbą osadzenia ich w szerszych kontekstach (teatrologicznych, społecznych, politycznych);

3) teatr telewizji: analiza fenomenu medium teatru telewizji na przykładach wybranych, najnowszych premier (wybranych wspólnie z osobami studiującymi na początku semestru);

4) analiza zwycięskich koncepcji programowych / sylwetek osób dyrektorskich w teatrach: powszechnym, narodowym, nowym;

Harmonogram zajęć jest elastyczny, poniższy układ jest propozycją, która zostanie przeanalizowana i ostatecznie potwierdzona wspólnie z osobami studiującymi:

1. 7 X: zajęcia organizacyjne;
2. 14 X: omówienie wybranej premiery z warszawskich teatrów (propozycja: „alphago_lee. teoria poświęcenia” w reż. natalii korczakowskiej);
3. 21 X: krajobraz po konkursach: analiza programów i sylwetki osób dyrektorskich z teatrów: powszechnego, narodowego, nowego;
4. 28 X: omówienie wybranej premiery z warszawskich teatrów (propozycja: „unpacking” w reż. katarzyny kalwat);
5. 4 XI: gdyńska nagroda dramaturgiczna: analiza pięciu finałowych sztuk;
6. 18 XI: omówienie wybranej premiery z warszawskich teatrów (propozycja: „sublokatorka” w reż. mai kleczewskiej);
7. 25 XI: „podwójna” premiera - „pieśni piekarzy polskich” mariusza gołosza w nowym teatrze w warszawie w reż. ewy galicy (premiera 7 XI 2025) oraz w teatrze telewizji w reż. klaudii gębskiej (premiera listopad 2025);
8. 2 XII: nagroda dramaturgiczna im. tadeusza różewicza: analiza trzech finałowych sztuk;
9. 9 XII: omówienie wybranej premiery z teatru telewizji - produkcja oryginalna (propozycja: „ruda” w reż. wawrzyńca kostrzewskiego);
10. 16 XII: narracje nieobecne: analiza trzech finałowych sztuk;
11. 13 I: omówienie wybranej premiery z warszawskich teatrów (propozycja: „termopile polskie” w reż. jana klaty);
12. 20 I: omówienie wybranej premiery z warszawskich teatrów (propozycja: „rękopis znaleziony w saragossie” w reż. grzegorza jarzyny);
13. 27 I: omówienie wybranej premiery z teatru telewizji - przeniesienie (propozycja: „nowy pan tadeusz, tylko że rapowy” w reż. kamila białaszka (+ kontekst „księgi sprośności” w reż. macieja wojtyszki);
14. 3 II: omówienie wybranej premiery z warszawskich teatrów / teatru telewizji (propozycja: „kocham balet” w reż. ramona nagabczyńska);

W cyklu 2026/27-Z:

„Współczesne życie teatralne” dla pierwszego roku studiów drugiego stopnia WoTu w roku akademickim 2026/27 to zajęcia poświęcone przeglądowi ważnych, bieżących wydarzeń budujących pejzaż najnowszego teatru w Polsce, ułożone w następujące, przeplatające się ze sobą bloki tematyczne:

3) teatr telewizji: analiza fenomenu medium teatru telewizji na przykładach wybranych, najnowszych premier (wybranych wspólnie z osobami studiującymi na początku semestru);

4) lektura i analiza wybranej publikacji o teatrze spośród najnowszych pozycji badawczych.

Harmonogram zajęć jest elastyczny, poniższy układ jest propozycją, która zostanie przeanalizowana i ostatecznie potwierdzona wspólnie z osobami studiującymi:

1) 13 X: zajęcia organizacyjne
2) 20 X: teatr telewizji 1: „być jak czterdziestolatek”
3) 27 X: konkursy dramaturgiczne 1: narracje nieobecne
4) 3 XI: warszawskie premiery 1 (propozycja: „oresteja”, premiera 10 X)
5) 10 XI: publikacje 1: „jak uniknąć tragedii. william shakespear a świat współczesny”
6) 17 XI: konkursy dramaturgiczne 2: gdyńska nagroda dramaturgiczna
7) 24 XI: teatr telewizji 2: „książka wszystkich rzeczy”
8) 1 XII: warszawskie premiery 2 (propozycja: „sukcesja”, premiera 27 XI)
9) 8 XII: teatr telewizji 3: „wojna peloponeska”
10) 15 XII: warszawskie premiery 3 (propozycja: „nina”, premiera 4 XII)
11) 22 XII: teatr telewizji 4: „britney”
12) 12 I: teatr telewizji 5: „monique ucieka”
13) 19 I: konkursy dramaturgiczne 3: różewicz
14) 26 I: warszawskie premiery 4

Koordynatorzy przedmiotu

Jan Czapliński

Efekty uczenia się

WIEDZA
studenci po zakończeniu kursu:
- wykazują się pogłębionym rozumieniem zjawisk artystycznych, instytucjonalnych oraz społeczno-politycznych kształtujących współczesny teatr polski i europejski; (K_WOTM_W04)
- wykazują się pogłębionym rozumieniem funkcjonowania współczesnych instytucji teatralnych oraz specyfiki zawodów teatralnych; (K_WOTM_W03)

UMIEJĘTNOŚCI
studenci po zakończeniu kursu:
- potrafią komunikować się ze zróżnicowanymi kręgami odbiorców – ze środowisk naukowych i twórczych, obejmujących współpracowników ale też uczestników życia kulturalnego – i prowadzić debatę oraz odpowiednio uzasadniać przyjmowane przez siebie stanowiska w dialogu. (K_WOTM_U01)
- posiadają umiejętność analizy strukturalnej najnowszych przedstawień teatralnych, budowania dla nich kontekstów, a także umieszczania nowych spektakli współczesnych polskich twórców teatralnych w szerszym planie historyczno-teatralnym oraz społeczno-politycznym; (K_WOTM_U02)
- potrafią wykorzystać zdobytą wiedzę o teatrze, osadzoną w horyzoncie szeroko rozumianej humanistyki i działalności artystycznej, do własnego rozwoju zawodowego oraz kształcenia innych. (K_WOTM_U06)

Kryteria oceniania

ocena na podstawie:
- obecności na zajęciach;
- aktywności na zajęciach oraz przygotowania do zajęć;
- egzaminu ustnego.

dopuszczalne dwie nieusprawiedliwione obecności w semestrze.

Literatura

W cyklu 2025/26-Z:

LITERATURA
narracje nieobecne:
„stan podgorączkowy”, mariusz gołosz
„o człowieku co wlazł do morza (i chyba nie wylezie)”, krysia bednarek
„test. historia banalna”, ada malecka

gdyńska nagroda dramaturgiczna:
„biedermannowie”, anna wakulik
„kiedy stopnieje śnieg”, katarzyna minkowska, tomasz walesiak
„paraskewa”, olga maciupa
„porwanie roberta lewandowskiego przez tchórzliwego łukasza pawłowskiego”, łukasz pawłowski
„wyjątko”, beniamin maria bukowski

nagroda dramaturgiczna im. tadeusza różewicza:
„najcieplejsza zima naszego życia”, tomasz j. motyka
„chciałaś hrabiego, to teraz rób na niego”, martyna wawrzyniak
„a na mnie wyrosną truskawki”, maciej rabski
„papier, kamień, nożyce. relacja z pogranicza”, marcin reodorczyk

oraz:
„teatr ma gryźć”, rozmowa dawida karpiuka z mają kleczewską, „teatr”, wrzesień 2025
„ja mam kadencję, jak karol nawrocki”, rozmowa dominika gaca z janem klatą, „teatr”, wrzesień 2025
„zrobimy warlikotekę”, rozmowa tomasza platy z michałem merczyńskim, „teatr”, wrzesień 2025

SPEKTAKLE
„alphago_lee. teoria poświęcenia” w reż. natalii korczakowskiej, teatrgaleria studio
„sublokatorka” w reż. mai kleczewskiej, teatr powszechny
„termopile polskie” w reż. jana klaty, teatr narowody
„rękopis znaleziony w saragossie”, w reż. grzegorza jarzyny, teatr polski
„kocham balet” w reż. ramony nagabczyńskiej, komuna warszawa
„pieśni piekarzy polskich” w reż. ewy galicy, nowy teatr
„unpacking” w reż. katarzyny kalwar, teatr dramatyczny

TEATR TELEWIZJI
„ruda” w reż. wawrzyńca kostrzewskiego
„pieśni piekarzy polskich” w reż. klaudii gębskiej
„nowy pan tadeusz, tylko że rapowy” w reż. kamila białaszka
„matka joanna od aniołów” w reż. weroniki szczawińskiej
„melodramat” w reż. anny smolar

W cyklu 2026/27-Z:

scenariusze:
1) gdyńska nagroda dramaturgiczna (XIX edycja): „Ślepa plamka” Maliny Prześlugi, „Zamknij oczy, Nel” Piotra Domalewskiego, „Dom niespokojnej starości” Michała Buszewicza, „Kofman. Podwójne wiązanie” Janusza Margańskiego i Moniki Muskały, „Tutaj kiedyś stał dom” Marii Gustowskiej
2) narracje nieobecne (II edycja): „Aparadoras / made in spain” Agnieszki Jelonek, „Zarabiam po prostu będąc” Patrycji Widłak, „Redditor” Stanisława Malinowskiego;
3) nagroda dramaturgiczna im. tadeusza różewicza (V edycja): „Na wieczne nieoddanie” Darii Sobik, „Niech mnie krew pańska zaleje” Roberta Talarczyka, „Szkieletanny” Katarzyny Mazur-Lejman

spektakle Teatru Telewizji:
1) „Być jak czterdziestolatek” reż. Damian Kocur
2) „Książka wszystkich rzeczy” reż. Karolina Maciejaszek
3) „Wojna peloponeska” reż. Wawrzyniec Kostrzewski
4) „Britney” reż. Ewelina Marciniak
5) „Monique ucieka” reż. Anna Smolar

premiery w warszawskich teatrach:
1) t. powszechny – wybrana premiera („Zły”, reż. K. Garbaczewski / „Hamlet”, reż. K. Białaszek / „Proces Eugeniusza Niewiadomskiego”, reż. B. Szydłowski)
2) t. narodowy – wybrana premiera („Oresteja”, reż. L. Perceval / „Słodki ptak młodości”, reż. M. Bogajewska / „451 stopni Fahrenheita”, reż. J. Klata)
3) t. dramatyczny – wybrana premiera („Krótki spektakl o matce i córce”, reż. H. Urbańska „Popiół i diament”, reż. F. Castorf / „Nina”, reż. W. Faruga)
4) t. studio – „Sukcesja”, reż. A. Smolar

publikacja o teatrze:
1) „Jak uniknąć tragedii. William Shakespear a świat współczesny” Macieja Gduli, wyd. Krytyka Polityczna