Scena kobiet. Matrylinearność polskiego teatru WOT/L/ScKobM
1. W poszukiwaniu matki polskiego teatru. Co wiemy o dyrektorkach teatrów?
2. Perspektywa aktorki – blaski i cienie zawodu w XIX wieku.
3. Pierwsza reformatorka? Stanisława Wysocka.
4. Czy tylko młodopolska muza? Irena Solska.
5. Dekadentka. Zofia Wójcika-Chylewska.
6. Rewolucjonistka. Antonina Sokolicz.
7. Dramat feministyczny? „Dom Kobiet” Zofii Nałkowskiej
8. Dramat feministyczny! „Sprawa Moniki” Marii Morozowicz-Szczepkowskiej.
9. Być kobietą. Dramaturgia Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.
10. Nowy głos. Janina Morawska
11. „Dziewczęta w mundurkach” w reżyserii Zofii Modrzewskiej czyli queer na miarę czasów.
12. Prasa jako nośnik informacji. Wielka gwiazda, Maria Malicka.
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty uczenia się
Wiedza:
Osoba studiując po zakończeniu kursu:
Potrafi wskazać najważniejsze postacie kobiece w historii polskiego teatru.[K_WOTL_W01]
Potrafi wskazać powiązania pomiędzy kobietami teatru, rozumie przyczyny, dla których wiele z nich znajduje się poza „kanonem” wiedzy historyczno-teatralnej. [K_WOTL_W01]
Rozumie warunki społeczne, polityczne oraz ekonomiczne, w których rozwijał się polski teatr oraz wpływ tych warunków na pozycję i znacznie kobiet w teatrze. [K_WOTL_W05]
Umiejętności:
Osoba studiująca po zakończeniu kursu:
Potrafi analizować dramaty z wykorzystaniem narzędzi związanych z krytyką feministyczną. [K_WOTL_U01].
Wie, gdzie szukać informacji na temat kobiet w historii polskiego teatru, rozumie wagę tych poszukiwań. [K_WOTL_U01].
Potrafi uzasadnić, dlaczego dana postać historyczna nie zaistniała (lub właśnie zaistniała) w szerszym obiegu oraz wskazać, jakie elementy jej praktyki zawodowej powinniśmy przypomnieć. [K_WOTL_U02]
Kompetencje społeczne:
Osoba studiująca po zakończeniu kursu:
Jest gotowa do krytycznej oceny własnej wiedzy – ma świadomość istnienia ujęć pozakanonicznych w polskim teatrze i rozumie potrzebę pogłębiania wiedzy na tym polu. [K_WOTL_K02]
Jest gotowa do samodzielnego poszukiwania informacji, archiwaliów i źródeł dotyczących kobiet w historii polskiego teatru, a następnie ich analizy oraz dyskusji na ich temat. [K_WOTL_K05]
Kryteria oceniania
Podstawą zaliczenia jest aktywność podczas zajęć oraz przygotowanie na koniec semestru prezentacji poświęconej wybranej artystce polskiego teatru.
Literatura
1. Dramaty: "Dom Kobiet" Zofii Nałkowskiej, "Sprawa Moniki" Marii Morozowicz-Szczepkowskiej, "Baba Dziwo", "Mrówki" lub "Egipska pszenica" Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, „Dyletanci grzechu” Zofia Wójcicka-Chylewska, „Sobowtór” Janina Morawska
2. Inna scena: Kobiety w historii i współczesności teatru polskiego, red. A. Adamiecka-Sitek, D. Buchwald, Warszawa 2006.
3. Aneta Górnicka – Boratyńska, Stańmy się sobą. Cztery projekty emancypacji (1863-1939), Warszawa 2018.
4. Jagoda Hernik-Spalińska, Rodzaju żeńskiego, „Dialog” 1996, nr 3.
5. Joanna Godlewska, Sprawa Morozowicz-Szczepkowskiej, „Scena” 1984, nr 12.
6. Monika Żółkoś, Piekło matek. O dramatach Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, "Dialog" 2018, nr 3.
7. Agata Chałupnik, Mrówki i anioły, "Dialog" 2021, nr 3.
8. Agata Chałupnik, Sztandar ze spódnicy. Zapolska i Nałkowska o kobiecym doświadczeniu ciała, Warszawa 2004.
9. Stanisława Wysocka, Teatr przyszłości, red. Zbigniew Wilski, wydanie dowolne.
10. Virginia Wolf, Własny pokój, wyd. dowolne.
11. Dariusz Kosiński, Kobiecość w teatrze XIX wieku, „Dialog” 2005 nr 1.
12. Maria Janion, Kobiety i duch inności, wyd. dowolne.
13. Barbara Michalczyk, Od edukacji do eksperymentu. Dyrektorki teatrów dla robotników w II RP, Warszawa 2025.
Ewentualne lektury uzupełniające zostaną wskazane w trakcie kursu.