Nowe wrażliwości w teatrze i sztukach performatywnych WOT/L/NWwTiSzP
Kurs ma formę konwersatorium i dotyczy procesów transformacyjnych zachodzących we współczesnym teatrze i sztukach performatywnych pod wpływem ruchów feministycznych, #MeToo, ruchów antydyskryminacyjnych, LGBTQ+, ruchów osób z niepełnosprawnościami oraz innych działań na rzecz równości i sprawiedliwości społecznej.
Punktem wyjścia jest krytyczna analiza utrwalonych modeli pracy artystycznej, relacji władzy oraz sposobów kształcenia artystycznego. Następnie przyglądamy się narzędziom i praktykom rozwijanym w odpowiedzi na rozpoznane problemy: koordynacji scen intymnych, pracy w kulturze świadomej zgody, kontraktowaniu procesu twórczego, dostępności, metodom feedbacku czy praktykom odpowiedzialności i naprawy.
Interesuje nas nie tylko skuteczność tych rozwiązań, lecz także towarzyszące im spory: relacja między bezpieczeństwem a ryzykiem artystycznym, granice zgody, napięcia wokół reprezentacji, trigger warnings i cancel culture czy konflikt między logiką kary a sprawiedliwością transformacyjną. Zajęcia służą rozpoznawaniu złożoności tych procesów i rozwijaniu umiejętności samodzielnej, krytycznej oceny proponowanych rozwiązań.
Zagadnienia:
1. Dziedzictwo XX-wiecznych modeli kształcenia i pracy artystycznej – Stanisławski, Strasberg, Grotowski w perspektywie współczesnych debat o władzy, płci i etyce.
2. Dynamiki władzy w instytucji, procesie twórczym i pracy grupowej. Mistrzowskie techniki dominacji i strategie przeciwdziałania.
3. Bezpieczeństwo i ryzyko w procesie artystycznym. Safe space, brave space, przestrzeń akceptowalnego ryzyka i kontraktowanie procesu.
4. Koordynacja scen intymnych i praca w kulturze świadomej zgody – granice, zgoda, choreografia, de-roling i samoopieka.
5. Feedback jako narzędzie procesu twórczego – autonomia artystyczna, odpowiedzialność i nowe modele komunikacji.
6. Dostępność, różnorodność i inkluzywność – praktyki instytucjonalne i wyzwania reprezentacji.
7. Trauma, trigger warnings i spór o „kulturę bezpieczeństwa”.
8. Seksualność na scenie – nagość, pornografia i praca seksualna: bezpieczeństwo, destygmatyzacja, emancypacja i cenzura.
9. Cancel culture i problem odpowiedzialności artysty. Czy i jak oddzielać dzieło od jego twórcy?
10. Sprawiedliwość transformacyjna – odpowiedzialność, naprawa i zmiana warunków umożliwiających krzywdę.
|
W cyklu 2025/26-Z:
Zajęcia prowadzone w formie konwersatorium, skoncentrowane na krytycznej analizie procesów transformacyjnych zachodzących w ostatnich latach w światowym i polskim teatrze w odpowiedzi na postulaty ruchów społecznych (jak m.in. ruch feministyczny, #MeToo, ruch na rzecz praw Globalnej Więkoszści, ruch domagający się praw dla osób z niepełnosprawnościami, ruch LGBTQ+) związane ze sprawiedliwością społeczną, inkluzywnością, różnorodnością, samooopieką i bezpieczeństwem w procesach artystycznych. Zgodnie z dynamiką tego procesu skoncentrujemy się przede wszystkim na strategiach i dobrych praktykach, które zostały wypracowane w odpowiedzi na zdiagnozowane problemy – od praktycznych narzędzi takich jako koordynacja scen intymnych, kontraktowanie procesów twórczych, feedback wzmacniający autonomię artystyczną, dobre praktyki w dostępności aż po szerokie koncepcje poszukujące nowego paradygmatu, jak praca w kulturze świadomej zgody czy sprawiedliwość transformacyjna. Zagadnienia (jedno zagadnienie może zajmować od dwóch do sześciu godzin; wybór zagadnień zostanie dokonany wspólnie z grupą): Krytyczne spojrzenie na XX wieczne modele nauczania aktorstwa – perspektywa genderowa (analiza etyki Stanisławskiego, Metody Lee Strasberga, praktyki teatralnej Jerzego Grotowskiego oraz ich dziedzictwa). |
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty uczenia się
Wiedza — osoba studiująca po zakończeniu kursu:
– zna i rozumie najważniejsze współczesne przemiany modeli pracy i kształcenia artystycznego związane z debatami o władzy, równości, różnorodności, dostępności i bezpieczeństwie. / K_WOTL_W03, K_WOTL_W10
– zna i rozumie wybrane praktyki i koncepcje służące przekształcaniu procesów artystycznych i instytucji kultury oraz ich etyczne, społeczne i instytucjonalne uwarunkowania. / K_WOTL_W05, K_WOTL_W08
Umiejętności — osoba studiująca po zakończeniu kursu:
– potrafi krytycznie analizować współczesne praktyki i spory dotyczące relacji władzy, bezpieczeństwa, reprezentacji i odpowiedzialności w teatrze, wykorzystując odpowiednio dobrane źródła i argumenty. / K_WOTL_U03, K_WOTL_U04
– potrafi analizować złożone sytuacje i konflikty pojawiające się w procesach artystycznych, formułować własne stanowisko oraz proponować i uzasadniać możliwe sposoby działania. / K_WOTL_U01, K_WOTL_U02
Kompetencje społeczne — osoba studiująca po zakończeniu kursu:
– jest gotowa do krytycznej oceny własnych przekonań i przyjmowanych rozwiązań oraz do uwzględniania wiedzy eksperckiej i perspektyw innych osób w analizie złożonych problemów. / K_WOTL_K02
– jest gotowa do odpowiedzialnego uczestnictwa w procesach artystycznych i instytucjonalnych, z uwzględnieniem zasad etyki zawodowej, odpowiedzialności za własne działania oraz ich wpływu na inne osoby. / K_WOTL_K01, K_WOTL_K04
Kryteria oceniania
Warunkiem zaliczenia jest regularny i aktywny udział w zajęciach, znajomość wskazanych tekstów oraz udział w analizach i dyskusjach.
Podstawowym zadaniem zaliczeniowym jest przygotowane zespołowo studium przypadku dotyczącego wybranego problemu lub konfliktu związanego ze współczesnymi przemianami w teatrze i sztukach performatywnych. Zadanie obejmuje research, analizę problemu oraz propozycję możliwych działań lub rozwiązań, przedstawioną i poddaną dyskusji podczas zajęć.
Oceniane są: jakość i rzetelność analizy, wykorzystanie źródeł i pojęć omawianych podczas kursu, dostrzeganie złożoności problemu, jakość argumentacji, współpraca w grupie oraz udział w dyskusji i udzielaniu informacji zwrotnej.
Literatura
Podstawowa:
Nowe wrażliwości w sztukach performatywnych, teatrze i filmie. Skrzynka z teoriami, red. Agata Adamiecka-Sitek, Małgorzata Jabłońska, Katarzyna Waligóra, Izabela Zawadzka, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza, Warszawa 2024 – wybrane rozdziały.
Koordynacja scen intymnych. Skrzynka z narzędziami, red. Agata Adamiecka-Sitek, Małgorzata Jabłońska, Katarzyna Waligóra, Izabela Zawadzka, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza, Warszawa 2024 – wybrane rozdziały.
Uzupełniająca:
adrienne maree brown, Nie skreślimy nas.
Agata Adamiecka-Sitek, „Dziadocen i piwnice patriarchatu”, Krytyka Polityczna, 30.09.2021.
Anna Ratecka, „Sprawiedliwość w czasach #MeToo”.
Mia Mingus, „The Four Parts of Accountability & How To Give A Genuine Apology”.
Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej, Techniki dominacji. Zestaw edukacyjny.
Pozostałe teksty dobierane będą do omawianych zagadnień i aktualnych debat.
|
W cyklu 2025/26-Z:
Nowe wrażliwości w sztukach performatywnych, teatrze i filmie. Skrzynka z teoriami, red. Agata Adamiecka, Małgorzata Jabłońska, Katarzyna Waligóra, Izabela Zawadzka, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza, Warszawa 2024 – rozdziały: Agata Adamiecka-Sitek, Dziadocen i piwnice patriarchatu, „Krytyka polityczna”, 30.09.2021 https://krytykapolityczna.pl/kultura/agata-adamiecka-sitekdziadocen-i-piwnice-patriarchatu/ |