Wstęp do koordynacji scen intymnych WA/A/WstKSI

Zajęcia obejmują wprowadzenie do teorii i praktyki koordynacji scen intymnych w teatrze. Punktem wyjścia jest doświadczenie ciała i emocji w sytuacji twórczej — uczestnicy i uczestniczki poznają narzędzia, które pozwalają im pracować bezpiecznie nad scenami wymagającymi szczególnej wrażliwości: pocałunkiem, nagością, symulowanym stosunkiem.
Program opiera się na metodologii Chelsea Pace (Staging Sex) oraz pięciu filarach KSI: świadomej zgodzie, komunikacji, kontekście, choreografii i zamknięciu. Zajęcia realizowane są z użyciem sceny ćwiczeniowej „Ostatni raz" — oryginalnego materiału opracowanego przez Intimacy Duo (Kaja Wesołek-Podziemska, Marta A. Zygadło) dla potrzeb kształcenia.
Szczególna uwaga poświęcona jest mechanizmom psychologicznym wpływającym na aktorów w procesie twórczym: eksperymentom Stanleya Milgrama (uległość wobec autorytetu) i Salomona Asha (wpływ grupy na jednostkę) , stanowi gotowości (standby), dynamice władzy na planie i w próbach. Zajęcia uczą odróżniania dyskomfortu od przekroczenia granicy oraz świadomego regulowania napięcia w ciele.

W cyklu 2025/26-L:

Część I — Bezpieczeństwo i zgoda (zajęcia 1 i 2)
• Ćwiczenie POCZEKAJ: świadoma zgoda w działaniu — oswojenie dyskomfortu fizycznego, słowo bezpieczeństwa, rozpoznawanie napięcia w ciele.
• Emocje w pracy twórczej: komfort, eksploracja, przekroczenie granicy. Skala napięcia 0–10 jako narzędzie samoświadomości.
• Mechanizmy psychologiczne w grupie: eksperyment S.Milgrama (posłuszeństwo wobec autorytetu), eksperyment S.Asha (konformizm grupowy), stan gotowości aktorów.
• Definicja sceny intymnej i jej kategorii: nagość, dotyk o charakterze intymnym, symulowany stosunek, pocałunek, treści wrażliwe.
• Czym jest KSI: prewencja, warunki dla kreatywności, proces film vs teatr.
• 5 filarów KSI: świadoma zgoda (wzór K+O/N), komunikacja, kontekst, choreografia, zamknięcie.
• Wprowadzenie sceny ćwiczeniowej „Ostatni raz": trzy fazy (pocałunek, nagość bez erotyki, symulowany stosunek), dobieranie par.

Część II — Komunikacja i postać (zajęcia 2 — praca domowa)
• Komunikat JA: schemat prawidłowej komunikacji, aktywne słuchanie, parafraza.
• Analiza bohatera/ki: 10 pytań do bohatera Stanisławskiego, zdania niedokończone JA i BOHATER/KA.
• Praca z celem postaci jako narzędziem dramaturgicznym i choreograficznym.

Część III — Ciało i dotyk (zajęcia 3)
• Terminologia faz stosunku i podstawowe pojęcia z seksuologii: podniecenie, tożsamość płciowa, popęd seksualny, orientacja psychoseksualna.
• Oswojenie z dotykiem: przytulenie (wersja 1), mapa ciała — co tak, co nie, co nie wiem (wersja 2), mapowanie szczegółowe (wersja 3 — opcjonalnie), oswojenie do pocałunku.
• Choreografia Fazy 1 (pocałunek): 10 składników choreografii, pytania Chelsea Pace.
• Roling i deroling — techniki wejścia w rolę i wyjścia z roli.

Część IV — Interpretacja, choreografia, kontrakt (zajęcia 4)
• Analiza sceny: cel dramaturgiczny postaci + cel ćwiczenia jako wejście w choreografię każdej fazy.
• Choreografia Fazy 1, 2 i 3 ze sceną ćwiczeniową — praca w parach stałych.
• Formularz świadomej zgody: struktura, sekcje, zasady wypełniania. Kontrakt jako narzędzie rozmowy, nie dokumentu.
• Zamknięcie całego cyklu.

Koordynatorzy przedmiotu

Kaja Wesołek-Podziemska
Marta Zygadło

godziny zajęć kształtujących umiejętności praktyczne (liczbowo)

Godziny kontaktowe: 8 h (4 spotkania × 90 min = 4 × 2 godz. lekcyjne) Praca własna studenta: ~17 h (zadania domowe między spotkaniami: analiza postaci, zdania niedokończone, skanowanie ciała, formularz świadomej zgody, e-mail follow-up) Łącznie: ~25 h (1 ECTS = 25 h nakładu pracy)

ECTS przypisane do zajęć kształtujących umiejętności praktyczne (liczbowo)

1 ECTS

Efekty kształcenia

KSI_W01 zna definicję sceny intymnej i jej kategorii (nagość, dotyk intymny, symulowany stosunek, pocałunek, treści wrażliwe) oraz podstawowe pojęcia z seksuologii K_W04 K_W05
KSI_W02 rozumie czym jest koordynacja scen intymnych, jak wygląda proces KSI w teatrze i filmie oraz jakie są pięć filarów KSI (świadoma zgoda, komunikacja, kontekst, choreografia, zamknięcie) K_W11
KSI_W03 zna mechanizmy psychologiczne wpływające na aktora w procesie twórczym: dynamikę władzy, stan gotowości (standby), konformizm grupowy (eksperyment Asha), posłuszeństwo wobec autorytetu (eksperyment Milgrama) K_W04 K_W05
KSI_W04 rozumie pojęcie świadomej zgody (wzór K+O/N) i wywiedzione z niego zasady pracy twórczej; potrafi odróżnić dyskomfort od przekroczenia granicy K_W11
KSI_U01 potrafi rozpoznawać poziom własnego napięcia w ciele przy użyciu skali 0–10 i stosować techniki powrotu do równowagi emocjonalnej K_U07 K_K05
KSI_U02 potrafi używać słowa bezpieczeństwa i innych narzędzi świadomej zgody w pracy z partnerem/ką scenicznym/ą; stosuje komunikat JA i parafrazę K_U05 K_U06
KSI_U03 potrafi przeprowadzić podstawowe ćwiczenia oswojenia z dotykiem (przytulenie, mapa ciała, oswojenie do pocałunku) oraz zbudować choreografię Fazy 1 sceny intymnej z użyciem pytań choreograficznych Chelsea Pace K_U06
KSI_U04 potrafi analizować scenę intymną pod kątem celu postaci i celu ćwiczenia; łączy pracę dramaturgiczną z pracą choreograficzną K_U02 K_U06
KSI_U05 rozumie strukturę formularza świadomej zgody i potrafi go zastosować jako narzędzie rozmowy o granicach i potrzebach przed realizacją sceny intymnej K_U05
KSI_K01 jest gotowa/gotów do określania własnych granic twórczych i prywatnych oraz do ich komunikowania w pracy z partnerem/ką scenicznym/ą, reżyserem/ką i produkcją K_K05 K_K06
KSI_K02 funkcjonuje w środowisku twórczym z zachowaniem zasad etyki i świadomej zgody; rozumie odpowiedzialność wszystkich stron procesu realizacji sceny intymnej K_K08
KSI_K03 świadomie korzysta z zasobów własnej energii i emocji w pracy twórczej; skutecznie reguluje stres w pracy indywidualnej i zespołowej K_K05

Kryteria oceniania

Zaliczenie bez oceny
Obecność i aktywny udział w zajęciach (dopuszczalna 1 nieobecność z 4 spotkań)
Obecność na zajęciach
Aktywny udział w ćwiczeniach i omówieniach; wykonanie zadań domowych między spotkaniami
Wymaga zaliczenia na zasadach ustalonych indywidualnie z prowadzącymi lub może być podstawą braku zaliczenia

Literatura

Literatura podstawowa
• Chelsea Pace, Laura Rikard, Seks na scenie. Najlepsze praktyki, techniki i narzędzia koordynacji scen intymnych w teatrze, przeł. Piotr Sut, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza, Warszawa 2024 — Wprowadzenie, s. 31–52; Narzędzia i techniki, s. 53–85.
• Koordynacja scen intymnych. Skrzynka z narzędziami, red. Agata Adamiecka, Małgorzata Jabłońska, Katarzyna Waligóra, Izabela Zawadzka, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza, Warszawa 2024 — rozdziały: Katarzyna Waligóra, „Bez wiedzy i rozmowy czuliśmy się jak w horrorze", s. 47–68; Alexis Black, Tina M. Newhauser, Filary koordynacji scen intymnych, s. 69–79; Skala dyskomfortu, s. 81–87.
• Eliot Aronson, Joshua Aronson, Człowiek — istota społeczna, PWN, Warszawa 2020 — rozdział Konformizm, s. 108–146.

Literatura uzupełniająca
• Marshall B. Rosenberg, Porozumienie bez przemocy, przeł. Marta Markocka-Pepol, Michał Kłobukowski, Czarna Owca, Warszawa 2016.
• Seksuologia, red. Michał Lew-Starowicz, Zbigniew Lew-Starowicz, Violetta Skrzypulec-Plinta, PZWL, 2020 — Biologiczne i psychologiczne podstawy seksualności, s. 35–102.

Materiały filmowe (do obejrzenia samodzielnie)
• Eksperyment Milgrama: https://youtu.be/2YdBVgEApRI
• Eksperyment Asha: https://youtu.be/hS_F__RU1nI
• Film Części intymne, reż. Kristy Guevara-Flanagan, 2022.