Regulacja układu nerwowego i samoopieka w profilaktyce wypalenia ABK/O/RUNiSwPW
W pracy twórczej i artystycznej intensywny kontakt z emocjami, presją czasu, zewnętrzną oceną oraz wysokimi wymaganiami może prowadzić do przeciążenia, a w konsekwencji — wypalenia. Kurs poświęcony jest poznaniu funkcjonowania własnego autonomicznego układu nerwowego i rozwijaniu praktyk świadomej samoopieki jako podstawowego narzędzia profilaktyki wypalenia emocjonalnego i fizycznego.
Punktem wyjścia będzie Teoria Poliwagalna Stephena Porgesa, która pozwala zrozumieć, jak nasze ciało reaguje na sygnały zagrożenia i bezpieczeństwa, oraz jak budować wewnętrzne warunki wspierające regenerację, kreatywność i obecność.
Zajęcia łączą wiedzę z zakresu neurobiologii, pracy z ciałem, psychologii relacyjnej i współczesnych praktyk uważności. Celem jest rozwinięcie umiejętności samoregulacji, świadomego korzystania z zasobów relacyjnych i ciała, a także stworzenie osobistego planu praktyk wspierających dobrostan.
Treść modułu:
1. Wypalenie i układ nerwowy – wprowadzenie:
- Czym jest wypalenie? Kto jest szczególnie narażony?
- Fazy i symptomy (fizyczne, emocjonalne, behawioralne)
- Związek między chronicznym stresem a deregulacją autonomicznego układu nerwowego
- Dyskusja: jakie sygnały wysyła moje ciało, kiedy jestem przeciążona/przeciążony?
2. Mapowanie własnego układu nerwowego:
- Trzy główne stany autonomiczne w Teorii Poliwagalnej i ich wpływ na myśli, emocje, zachowanie
- Stany mieszane i ich znaczenie
- Tworzenie indywidualnej mapy wyzwalaczy i sygnałów powrotu do regulacji
- Ćwiczenia: identyfikacja osobistych reakcji, potrzeb i zasobów w różnych stanach układu
3. Praktyki samoregulacji – ciało, ruch, oddech:
- Jak ciało wspiera odzyskiwanie poczucia bezpieczeństwa
- Przegląd metod regulacyjnych (oddech, uziemienie, łagodny ruch, autoempatia)
- Ćwiczenia: techniki uważnego oddechu, napięcia–rozluźnienia, mikroregulacji
- Refleksja: które techniki są dla mnie skuteczne? Jak mogę z nich korzystać na co dzień?
4. Relacje jako źródło regulacji:
- Współregulacja i jej znaczenie dla odporności emocjonalnej
- Twórczość jako forma regulacji społecznej (głos, gest, obraz, słowo)
- Ćwiczenia grupowe: jak odbieram sygnały od innych i jak mój układ reaguje?
- Dyskusja: co mnie wspiera w relacjach i jak mogę to pielęgnować
5. Tworzenie osobistego planu samoopieki (2 godz.)
- Planowanie codziennych praktyk i indywidualnego ekosystemu wsparcia
- Praca indywidualna i w parach: mapa zasobów
- Podsumowanie, refleksje, zamknięcie cyklu
Koordynatorzy przedmiotu
godziny zajęć kształtujących umiejętności praktyczne (liczbowo)
ECTS przypisane do zajęć kształtujących umiejętności praktyczne (liczbowo)
godziny zajęć zrealizowanych zdalnie (liczbowo)
ECTS przypisane do zajęć zrealizowanych zdalnie (liczbowo)
Efekty kształcenia
KSI - W06, BKD - W10:
- ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę na temat funkcjonowania autonomicznego układu nerwowego u człowieka w kontekście stresu i bezpieczeństwa w świetle Teorii Poliwagalnej
KSI - W07, BKD - W18:
- ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę na temat mechanizmów wypalenia emocjonalnego i fizycznego oraz technik somatycznych im przeciwdziałających
- rozumie konsekwencje permanentnego przeciążenia układu nerwowego prowadzącego do wypalenia oraz społeczne znaczenie profilaktyki, samoregulacji i samoopieki
- umie rozpoznawać swoje indywidualne sygnały przeciążenia i potrzeby w zakresie odpoczynku i regeneracji,
BKD - U02:
- jest gotowa do świadomego zarządzania napięciem, energią i emocjami w długoterminowych procesach pracy twórczej i relacyjnej
BKD - U03:
- potrafi odróżniać stany przeciążenia od zdrowej mobilizacji
KSI - U20, BKD - U16:
- potrafi stosować wybrane techniki wspierające samoregulację: oddechowe, somatyczne, narracyjne; umie tworzyć osobisty plan samoopieki oraz pomagać innym osobom w tym zakresie
- umie stworzyć własny zestaw codziennych praktyk, wspierających emocjonalny i fizyczny dobrostan,
KSI - K04, BKD - K07:
- jest gotowa do świadomej pracy na rzecz samoregulacji własnego układu nerwowego i wsparcia innych w tym zakresie
- ma umiejętność tworzenia wewnętrznego poczucia bezpieczeństwa jako warunku dla kreatywności i współpracy.
Kryteria oceniania
Forma i warunki zaliczenia:
Obecność (50%) + aktywny udział w zajęciach (50%).
Ze względu na interaktywny charakter kursu, nieobecności nie mogą być odrabiane. Obecność na wszystkich zajęciach jest warunkiem zaliczenia.