Regulacja układu nerwowego i samoopieka w profilaktyce wypalenia ABK/O/RUNiSwPW
W pracy twórczej i artystycznej intensywny kontakt z emocjami, presją czasu, zewnętrzną oceną oraz wysokimi wymaganiami może prowadzić do przeciążenia, a w konsekwencji — wypalenia. Kurs poświęcony jest poznaniu funkcjonowania własnego autonomicznego układu nerwowego i rozwijaniu praktyk świadomej samoopieki jako podstawowego narzędzia profilaktyki wypalenia emocjonalnego i fizycznego.
Punktem wyjścia będzie Teoria Poliwagalna Stephena Porgesa, która pozwala zrozumieć, jak nasze ciało reaguje na sygnały zagrożenia i bezpieczeństwa, oraz jak budować wewnętrzne warunki wspierające regenerację, kreatywność i obecność.
Zajęcia łączą wiedzę z zakresu neurobiologii, pracy z ciałem, psychologii relacyjnej i współczesnych praktyk uważności. Celem jest rozwinięcie umiejętności samoregulacji, świadomego korzystania z zasobów relacyjnych i ciała, a także stworzenie osobistego planu praktyk wspierających dobrostan.
Treść modułu:
1. Wypalenie i układ nerwowy – wprowadzenie:
- Czym jest wypalenie? Kto jest szczególnie narażony?
- Fazy i symptomy (fizyczne, emocjonalne, behawioralne)
- Związek między chronicznym stresem a deregulacją autonomicznego układu nerwowego
- Dyskusja: jakie sygnały wysyła moje ciało, kiedy jestem przeciążona/przeciążony?
2. Mapowanie własnego układu nerwowego:
- Trzy główne stany autonomiczne w Teorii Poliwagalnej i ich wpływ na myśli, emocje, zachowanie
- Stany mieszane i ich znaczenie
- Tworzenie indywidualnej mapy wyzwalaczy i sygnałów powrotu do regulacji
- Ćwiczenia: identyfikacja osobistych reakcji, potrzeb i zasobów w różnych stanach układu
3. Praktyki samoregulacji – ciało, ruch, oddech:
- Jak ciało wspiera odzyskiwanie poczucia bezpieczeństwa
- Przegląd metod regulacyjnych (oddech, uziemienie, łagodny ruch, autoempatia)
- Ćwiczenia: techniki uważnego oddechu, napięcia–rozluźnienia, mikroregulacji
- Refleksja: które techniki są dla mnie skuteczne? Jak mogę z nich korzystać na co dzień?
4. Relacje jako źródło regulacji:
- Współregulacja i jej znaczenie dla odporności emocjonalnej
- Twórczość jako forma regulacji społecznej (głos, gest, obraz, słowo)
- Ćwiczenia grupowe: jak odbieram sygnały od innych i jak mój układ reaguje?
- Dyskusja: co mnie wspiera w relacjach i jak mogę to pielęgnować
5. Tworzenie osobistego planu samoopieki (2 godz.)
- Planowanie codziennych praktyk i indywidualnego ekosystemu wsparcia
- Praca indywidualna i w parach: mapa zasobów
- Podsumowanie, refleksje, zamknięcie cyklu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
KSI - W06, BKD - W10:
- ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę na temat funkcjonowania autonomicznego układu nerwowego u człowieka w kontekście stresu i bezpieczeństwa w świetle Teorii Poliwagalnej
KSI - W07, BKD - W18:
- ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę na temat mechanizmów wypalenia emocjonalnego i fizycznego oraz technik somatycznych im przeciwdziałających
- rozumie konsekwencje permanentnego przeciążenia układu nerwowego prowadzącego do wypalenia oraz społeczne znaczenie profilaktyki, samoregulacji i samoopieki
- umie rozpoznawać swoje indywidualne sygnały przeciążenia i potrzeby w zakresie odpoczynku i regeneracji,
BKD - U02:
- jest gotowa do świadomego zarządzania napięciem, energią i emocjami w długoterminowych procesach pracy twórczej i relacyjnej
BKD - U03:
- potrafi odróżniać stany przeciążenia od zdrowej mobilizacji
KSI - U20, BKD - U16:
- potrafi stosować wybrane techniki wspierające samoregulację: oddechowe, somatyczne, narracyjne; umie tworzyć osobisty plan samoopieki oraz pomagać innym osobom w tym zakresie
- umie stworzyć własny zestaw codziennych praktyk, wspierających emocjonalny i fizyczny dobrostan,
KSI - K04, BKD - K07:
- jest gotowa do świadomej pracy na rzecz samoregulacji własnego układu nerwowego i wsparcia innych w tym zakresie
- ma umiejętność tworzenia wewnętrznego poczucia bezpieczeństwa jako warunku dla kreatywności i współpracy.
Kryteria oceniania
Forma i warunki zaliczenia:
Obecność (50%) + aktywny udział w zajęciach (50%).
Ze względu na interaktywny charakter kursu, nieobecności nie mogą być odrabiane. Obecność na wszystkich zajęciach jest warunkiem zaliczenia.