Praca twórcza z dzieckiem w kulturze świadomej zgody ABK/BKD/PTzDwKSZ

Uczestnicy poznają pojęcie świadomej zgody w pracy z dzieckiem, z uwzględnieniem jego rozwojowych możliwości poznawczych, emocjonalnych i społecznych. Omawiane są m.in. etapy rozwoju dziecka, język bezpieczeństwa, projektowanie środowiska twórczego, komunikacja granic i sygnałów, a także relacja dorosły–dziecko jako fundament procesu twórczego. Program uwzględnia mikropraktyki zgody, rytuały bezpieczeństwa, choreografię bliskości i ramy prawne oraz etyczne działań z udziałem dzieci. Moduł jest przeznaczony dla osób pracujących z dziećmi w sektorze kultury i edukacji, które chcą pogłębić swoje kompetencje w duchu troski, szacunku i odpowiedzialności.

Treść modułu:

1. Kim jest dziecko w pracy twórczej?

CEL: Zrozumienie dziecka jako osoby podmiotowej, a nie „materiału artystycznego” oraz rozwinięcie kompetencji w budowaniu odpowiedzialnej, rozwojowej relacji dorosły–dziecko.

Tematy:
- Dziecko jako uczestnik procesu twórczego – podmiotowość i sprawczość
- Prawne i etyczne ramy pracy z dziećmi (Konwencja o prawach dziecka, prawo polskie, regulacje UE)
- Etapy rozwoju dziecka:
- - 0–2 lata: ciałoczucie, bezpieczeństwo, podstawowa więź
- - 3–6 lat: wyobraźnia, zależność, uczenie się przez relację
- - 7–11 lat: reguły, potrzeba przynależności, lojalność wobec grupy
- - 12+ lat: autonomia, tożsamość, granice
- - Neuropsychologia i emocjonalność dziecka – co się dzieje „pod spodem”?

2. Świadoma zgoda czy relacja?

CEL: Rozróżnienie między zgodą a relacją jako podstawą komunikacji z dzieckiem oraz rozwijanie umiejętności budowania zaufania jako warunku zgody.

Tematy:
- Czym jest świadoma zgoda w kontekście rozwoju dziecka – a czym nie jest
- Przed 12 rokiem życia: relacja jako forma zgody – obserwacja, empatia, język ciała
- Po 12 roku życia: zgoda jako akt werbalny i cielesny – rozwijanie języka komunikacji
- Triada świadomej zgody: dziecko – opiekun – osoba prowadząca
- Zgoda jako proces dynamiczny, a nie podpis: mikroakty i ciągła obserwacja
- Rola zaufania i bezpieczeństwa w kontekście odmowy, zmiany zdania i wyrażania niezgody

3. Przestrzeń i komunikacja: jak zbudować bezpieczne środowisko twórcze dla dziecka?

CEL: Zaprojektowanie środowiska pracy opartego na komunikacji, sygnalizacji granic i emocji oraz fizycznym i emocjonalnym bezpieczeństwie dzieci.

Tematy:
- Rytuały bezpieczeństwa: rozpoczęcie, zakończenie, sygnały STOP, ustawienie przestrzeni
- Mikropraktyki troski: pauza, pytanie, zgoda krok po kroku, odzwierciedlanie reakcji dziecka
- Jak dzieci sygnalizują dyskomfort niewerbalnie – obserwacja i empatyczne reagowanie
- Projektowanie przestrzeni sensorycznej i emocjonalnej – dostosowanie do wieku i potrzeb grupy
- Jak mówić o granicach i potrzebach w sposób dostępny i naturalny

4. Bliskość, dotyk, emocje: choreografia relacji z dzieckiem

CEL: Świadome zarządzanie dotykiem, emocjami i obecnością w przestrzeni artystycznej z dzieckiem oraz rozpoznawanie granic i intymności dziecięcej.

Tematy:
- Jak budować relację z dzieckiem jako dorosły: rola opiekuna, mentora, świadka
- Intymność dziecięca – rozumiana jako bliskość, a nie seksualność
- Język mówienia o emocjach i ciele – przykłady dostępnych komunikatów i metafor
- Praca z choreografią: ustalanie gestów, spojrzeń, obecności scenicznej
- Kontakt fizyczny jako potencjalne ryzyko i jednocześnie element ekspresji – jak działać odpowiedzialnie
- Odpowiedzialność dorosłego za regulację emocjonalną w relacji z dzieckiem

5. Tworzenie struktury bezpieczeństwa w środowisku pracy z dzieckiem

CEL: Nabycie umiejętności tworzenia i wdrażania procedur oraz struktur wspierających dobrostan dziecka w działaniach edukacyjnych, artystycznych i pozaszkolnych.

Tematy:
- Prawne i etyczne ramy odpowiedzialności organizatora działań z dziećmi
- Tworzenie karty zasad zespołu pracującego z dziećmi
- Procedury reagowania w przypadku sygnałów niepokoju, nadużyć lub przekroczeń
- Rola osoby bezpieczeństwa i sposoby prowadzenia rozmów wspierających z dzieckiem
- Jak wdrażać mikrozmiany w systemie – w języku, strukturze czasu, dokumentach, narracji